علائم پرکاری تیروئید در زنان و مردان

علائم پرکاری تیروئید در زنان و مردان! گاهی بدن بدون اینکه دلیل مشخصی داشته باشد، انگار روی دور تند می‌افتد. قلب سریع‌تر می‌زند، بیشتر عرق می‌کنید، تحمل گرما برایتان سخت می‌شود و با اینکه اشتهایتان خوب است، وزن کم می‌کنید.

حتی ممکن است همزمان احساس خستگی داشته باشید و شب‌ها هم خواب راحتی نداشته باشید. اگر چند مورد از این تغییرات را کنار هم تجربه می‌کنید، یکی از احتمالاتی که باید بررسی شود، پرکاری تیروئید است.

علائم پرکاری تیروئید برای همه یکسان نیست و قرار نیست هر فرد مبتلا تمام این نشانه‌ها را داشته باشد. علائم ممکن است به تدریج ظاهر شوند یا در بعضی افراد نسبتاً ناگهانی شروع شوند.

از طرفی، بعضی نشانه‌ها مثل اضطراب، خستگی یا کاهش وزن می‌توانند علت‌های مختلفی داشته باشند و به تنهایی نمی‌توانند پرکاری تیروئید را ثابت کنند.

پرکاری تیروئید چیست و چرا علائم مختلفی ایجاد می‌کند؟

پرکاری تیروئید یا Hyperthyroidism زمانی اتفاق می‌افتد که غده تیروئید مقدار بیشتری از هورمون‌های تیروئیدی، به‌ویژه T3 و T4، تولید و وارد خون کند. این هورمون‌ها روی فعالیت بخش‌های مختلف بدن و سرعت سوخت‌وساز اثر دارند؛ بنابراین وقتی مقدارشان بیش از نیاز بدن باشد، بسیاری از فرایندهای بدن سریع‌تر از حالت معمول انجام می‌شوند.

به همین دلیل است که علائم پرکاری تیروئید فقط به یک قسمت از بدن محدود نمی‌شوند. ضربان قلب، دمای بدن، دستگاه گوارش، عضلات، پوست، مو و حتی وضعیت خواب و خلق‌وخو می‌توانند تحت تأثیر قرار بگیرند. شدت علائم هم در افراد مختلف متفاوت است.

علائم پرکاری تیروئید در زنان

پرکاری تیروئید در زنان شایع تر از مردان است و یکی از علت های مهم آن بیماری گریوز است که یک اختلال خودایمنی محسوب می شود.

افزایش هورمون های تیروئیدی باعث می شود بسیاری از فعالیت های بدن سریع تر از حالت معمول انجام شوند؛ به همین دلیل ممکن است علائمی مثل تپش قلب، کاهش وزن، تعریق زیاد، احساس گرمای مداوم، لرزش دست و بی قراری ایجاد شود.

یکی از نشانه هایی که در زنان اهمیت بیشتری دارد، تغییر در چرخه قاعدگی است. پرکاری تیروئید می تواند باعث شود پریودها سبک تر، کم تعدادتر یا نامنظم شوند و در بعضی افراد حتی برای مدتی قطع شوند. البته تغییرات قاعدگی به تنهایی نشانه پرکاری تیروئید نیست و عوامل مختلفی می توانند چنین تغییری ایجاد کنند.

ممکن است یک زن فقط چند مورد از این علائم را داشته باشد و شدت آنها نیز یکسان نباشد:

• کاهش وزن بدون اینکه رژیم لاغری گرفته باشد
• افزایش اشتها با وجود کاهش وزن
• تپش قلب یا بالا رفتن ضربان قلب
• لرزش دست ها و انگشتان
• تعریق زیاد و احساس گرمای غیرطبیعی
• اضطراب، بی قراری و تحریک پذیری
• اختلال خواب
• ضعف و خستگی
• ضعف عضلات، به ویژه هنگام بالا رفتن از پله یا انجام فعالیت های معمول
• افزایش دفعات دفع یا اسهال
• نازک شدن یا ریزش مو
• تغییر در مقدار یا نظم خونریزی قاعدگی
• احساس پری یا تورم در قسمت پایین گردن به دلیل بزرگ شدن تیروئید
• علائم چشمی مانند خشکی، تورم یا بیرون زدگی چشم در برخی مبتلایان به گریوز

یک نکته مهم این است که اضطراب، خستگی و اختلال خواب ممکن است در زنان به استرس یا فشارهای روزمره نسبت داده شوند، در حالی که اگر همراه با کاهش وزن، تپش قلب، لرزش یا عدم تحمل گرما باشند، بررسی عملکرد تیروئید منطقی است. تشخیص نهایی البته با علائم به تنهایی انجام نمی شود و آزمایش خون برای بررسی عملکرد تیروئید اهمیت دارد.

کم کاری تیروئید در زنان چه علائمی دارد؟

علائم پرکاری تیروئید در مردان

علائم پرکاری تیروئید در مردان در بیشتر موارد تفاوت اساسی با زنان ندارد. بالا رفتن سطح هورمون های تیروئیدی می تواند روی قلب، سوخت و ساز، عضلات، دستگاه گوارش و سیستم عصبی اثر بگذارد و در نتیجه علائم مختلفی ایجاد کند. بنابراین نباید دنبال یک علامت کاملا اختصاصی برای پرکاری تیروئید در مردان بود.

کاهش وزن بی دلیل، در حالی که اشتها طبیعی است یا حتی افزایش پیدا کرده، یکی از نشانه هایی است که ممکن است جلب توجه کند. در کنار آن، تپش قلب، لرزش دست، تعریق زیاد، حساسیت به گرما، بی قراری و مشکل خواب هم می توانند دیده شوند.

نشانه هایی که در مردان بیشتر باید مورد توجه قرار بگیرند

اگر چند مورد از علائم زیر همزمان ایجاد شده باشد، بهتر است علت آن بررسی شود:

• کاهش وزن ناخواسته
• افزایش اشتها
• ضربان قلب سریع یا نامنظم
• تپش قلب حتی در حالت استراحت
• لرزش دست
• تعریق بیشتر از معمول
• احساس گرمای مداوم یا تحمل پایین گرما
• عصبی شدن و تحریک پذیری
• اضطراب و بی قراری
• اختلال خواب
• ضعف عضلات و کاهش توانایی انجام فعالیت های معمول
• خستگی با وجود بی قراری یا افزایش فعالیت ذهنی
• افزایش دفعات اجابت مزاج
• ریزش یا نازک شدن مو
• تورم یا برجستگی در قسمت پایین گردن به دلیل بزرگ شدن تیروئید
• مشکلات چشمی در صورت وجود بیماری گریوز

گاهی فرد متوجه می شود که بدون تغییر در رژیم غذایی یا میزان فعالیت، وزنش پایین آمده و همزمان ضربان قلب و تعریقش بیشتر شده است. چنین ترکیبی ارزش بررسی بیشتری دارد، چون پرکاری تیروئید فقط با یک علامت مشخص نمی شود و مجموعه نشانه ها اهمیت بیشتری دارد.

در مردان نیز علائمی مانند اضطراب، خستگی یا کاهش وزن می توانند دلایل دیگری داشته باشند. بنابراین بهتر است از روی علائم، خودسرانه نتیجه گیری نشود و در صورت تداوم یا ترکیب چند نشانه، آزمایش های تیروئید انجام شود.

بهترین دکترهای تیروئید در تهران + آدرس و تماس

علائم پرکاری تیروئید در کودکان

پرکاری تیروئید در کودکان با بزرگسالان یک تفاوت مهم دارد: هورمون تیروئید در دوران کودکی برای رشد و تکامل طبیعی بدن ضروری است.

بنابراین وقتی تیروئید بیش از حد فعال می شود، علاوه بر علائم عمومی مثل تپش قلب و کاهش وزن، ممکن است رشد، رفتار، تمرکز و عملکرد مدرسه هم تحت تاثیر قرار بگیرد. شایع ترین علت پرکاری تیروئید در کودکان و نوجوانان، بیماری گریوز است.

کودکی که دچار پرکاری تیروئید شده ممکن است بیش از گذشته بی قرار، عصبی یا تحریک پذیر باشد. حتی گاهی تغییر رفتار به شکل بیش فعالی یا کاهش تمرکز دیده می شود و عملکرد تحصیلی کودک افت می کند. این تغییرات ممکن است در ابتدا با مشکلات رفتاری یا فشارهای مدرسه اشتباه گرفته شوند.

نشانه های پرکاری تیروئید در کودکان

علائم ممکن است با توجه به سن کودک متفاوت باشند، اما موارد زیر اهمیت بیشتری دارند:

• تپش قلب یا احساس ضربان سریع قلب
• لرزش دست ها
• کاهش وزن با وجود اشتهای خوب یا افزایش یافته
• احساس گرما و عرق کردن زیاد
• اضطراب، بی قراری و تحریک پذیری
• تغییرات خلقی
• مشکل در تمرکز
• افت عملکرد در مدرسه
• اختلال خواب
• خستگی و کاهش توان بدنی
• ضعف عضلات
• کاهش تحمل فعالیت و ورزش
• افزایش دفعات دفع یا اسهال
• بزرگ شدن غده تیروئید و ایجاد برجستگی در جلوی گردن
• بیرون زدگی یا برجسته شدن چشم ها در برخی کودکان مبتلا به گریوز

یکی از نکات مهم در کودکان، تغییر الگوی رشد است. در برخی کودکان کوچک تر ممکن است رشد قدی سریع تر از حد انتظار اتفاق بیفتد، در حالی که بلوغ می تواند به تاخیر بیفتد. بنابراین فقط پایین آمدن وزن نباید معیار بررسی باشد؛ سرعت رشد قد، تغییرات رفتاری و عملکرد کودک هم اهمیت دارند.

تغییر رفتار و افت تمرکز در کودکان

اگر کودکی که قبلا تمرکز و عملکرد تحصیلی طبیعی داشته، به شکل جدیدی بی قرار، عصبی یا کم تمرکز شده و همزمان علائمی مثل تپش قلب، لرزش دست، کاهش وزن یا تعریق زیاد دارد، بهتر است موضوع فقط به مشکلات رفتاری نسبت داده نشود.

در پرکاری تیروئید، افزایش فعالیت بدن می تواند روی خواب و توانایی تمرکز اثر بگذارد. کودک ممکن است شب ها خوب نخوابد، در طول روز خسته باشد و در مدرسه عملکرد ضعیف تری نشان دهد. این مجموعه علائم می تواند پزشک را به بررسی تیروئید هدایت کند.

علائم کم کاری تیروئید در کودکان

پرکاری تیروئید در نوجوانان چه تفاوتی دارد؟

در نوجوانان، بسیاری از علائم شبیه بزرگسالان هستند؛ اما تغییرات مربوط به رشد و بلوغ اهمیت بیشتری پیدا می کنند. کاهش وزن، تپش قلب، لرزش، تعریق، احساس گرما، اضطراب، اختلال خواب و افت عملکرد تحصیلی می توانند در کنار هم دیده شوند.

در دختران نوجوان، نامنظم شدن یا کاهش خونریزی قاعدگی نیز می تواند یکی از نشانه ها باشد. از آنجا که چرخه قاعدگی در سال های اول بلوغ خود به خود هم می تواند نامنظم باشد، این علامت باید در کنار سایر نشانه ها ارزیابی شود.

در نهایت، وجود یکی از این علائم به معنی پرکاری تیروئید نیست. اگر چند نشانه با هم ظاهر شده اند، مخصوصا اگر تغییر وزن، ضربان قلب، رفتار، تمرکز یا رشد کودک هم تغییر کرده باشد، پزشک می تواند با معاینه و آزمایش های تیروئید علت را مشخص کند. در کودکان، معمولا علاوه بر TSH و هورمون های تیروئیدی، بسته به شرایط آزمایش آنتی بادی های تیروئید و گاهی تصویربرداری برای مشخص کردن علت بیماری هم انجام می شود.

اولین علائم پرکاری تیروئید

پرکاری تیروئید در همه افراد با یک الگوی مشخص شروع نمی‌شود. در بعضی افراد، علائم به تدریج بیشتر می‌شوند و در بعضی دیگر ممکن است تغییرات نسبتاً سریع‌تر احساس شوند. بنابراین نمی‌توان یک نشانه مشخص را به عنوان «اولین علامت قطعی» معرفی کرد.

با این حال، تغییراتی مثل تپش قلب، کاهش وزن بی‌دلیل، تعریق زیاد، حساسیت به گرما، لرزش دست، بی‌قراری و افزایش دفعات اجابت مزاج می‌توانند از نشانه‌هایی باشند که فرد زودتر متوجه آنها می‌شود.

اگر چند مورد از این تغییرات همزمان ایجاد شده باشد، بهتر است فقط به یکی از آنها توجه نکنید و مجموعه علائم را در نظر بگیرید.

یک نکته مهم این است که بعضی افراد در شروع بیماری علائم بسیار واضحی ندارند. به همین دلیل، نبودن علائم شدید لزوماً به معنی طبیعی بودن عملکرد تیروئید نیست.

چه زمانی علائم پرکاری تیروئید نیاز به مراجعه به پزشک دارند؟

اگر کاهش وزن بدون دلیل، تپش قلب، تعریق غیرعادی، لرزش دست، تورم قسمت پایین گردن یا چند علامت دیگر پرکاری تیروئید را تجربه می‌کنید، بهتر است برای بررسی علت آنها به پزشک مراجعه کنید.

این نشانه‌ها اختصاصی پرکاری تیروئید نیستند، اما کنار هم قرار گرفتن چند مورد از آنها می‌تواند دلیل مناسبی برای بررسی عملکرد تیروئید باشد.

اگر علائم جدید هستند، فهرستی از نشانه‌هایی که تجربه کرده‌اید، زمان شروع آنها و تغییراتی که در وزن، ضربان قلب، خواب یا دفع داشته‌اید یادداشت کنید. همین اطلاعات می‌تواند به پزشک در ارزیابی وضعیت کمک کند.

علائم اورژانسی پرکاری تیروئید

در موارد نادر، پرکاری تیروئید می‌تواند به طوفان تیروئیدی یا Thyroid Storm منجر شود. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است و معمولاً با علائم شدید همراه است.

نشانه‌هایی که می‌توانند در طوفان تیروئیدی دیده شوند عبارت‌اند از:

• تب بالا
• ضربان قلب بسیار سریع
• تهوع و استفراغ
• اسهال
• کم‌آبی بدن
• گیجی یا تغییر سطح هوشیاری

اگر فردی که پرکاری تیروئید دارد دچار تب بالا، ضربان بسیار سریع قلب و تغییر وضعیت هوشیاری شود، نباید منتظر بهتر شدن خودبه‌خودی علائم ماند و باید فوراً کمک پزشکی دریافت کند.

جمع‌بندی

علائم پرکاری تیروئید می‌توانند از تغییرات نسبتاً ساده‌ای مثل تعریق و حساسیت به گرما شروع شوند و تا نشانه‌هایی مثل کاهش وزن بی‌دلیل، تپش قلب، لرزش دست، ضعف عضلات، اختلال خواب و تغییرات قاعدگی ادامه پیدا کنند.

مشکلات چشمی هم در برخی افراد، به‌خصوص در ارتباط با بیماری گریوز، دیده می‌شوند. مهم این است که انتظار نداشته باشیم همه این علائم در یک نفر ظاهر شوند؛ پرکاری تیروئید در افراد مختلف شکل یکسانی ندارد.

از طرف دیگر، هیچ‌کدام از این علائم به تنهایی تشخیص پرکاری تیروئید را قطعی نمی‌کنند. اگر چند نشانه همزمان ایجاد شده یا تغییراتی مثل کاهش وزن بدون دلیل و تپش قلب برایتان قابل توضیح نیست، بررسی پزشکی و آزمایش عملکرد تیروئید می‌تواند مشخص کند که آیا مشکل واقعاً از تیروئید است یا علت دیگری دارد.

منابع:

• mayoclinic.org
• my.clevelandclinic.org
• healthline.com
• nhs.uk