تاثیر دیابت بر بینایی – چگونه قند خون چشمهای شما را تهدید میکند؟
فرد دیابتی را در نظر بگیرید که سالهاست دیابت نوع ۲ دارد. قند خونش را هر روز چک میکند و قرصهایش را منظم میخورد و هر سه ماه یکبار برای آزمایش قند خون به آزمایشگاه میرود. اما یک روز متوجه میشود هنگام رانندگی، نور چراغ ماشینهای روبهرو بیشتر از قبل اذیتش میکند و خواندن تابلوهای دور کمی سختتر شده. او این را به حساب خستگی چشم میگذارد و میگذرد.
همین سناریوی ساده، دقیقا همان جایی است که تاثیر دیابت بر بینایی خودش را نشان میدهد. نه با یک علامت واضح و ترسناک، بلکه با تغییرات کوچکی که راحت میشود نادیدهشان گرفت.
مشاوره پزشکی آنلاین
سوالات پزشکی خود را با متخصصین مطرح کنید.
تاثیر دیابت بر بینایی موضوعی است که خیلی از بیماران دیابتی تا زمانی که خیلی دیر نشده، جدی نمیگیرند. در حالی که رتینوپاتی دیابتی یکی از شایعترین علل نابینایی در جهان است. خبر خوب اینجاست که با آگاهی و مراقبت بهموقع، بیشتر این آسیبها قابل پیشگیری یا کنترل هستند. در ادامه همه چیز را مرحله به مرحله توضیح میدهیم.
انواع بیماریهای چشمی در دیابتیها کدامند؟
| عارضه | توضیح کوتاه | علائم شایع |
|---|---|---|
| رتینوپاتی دیابتی | آسیب رگ های خونی شبکیه در اثر قند خون بالا | تاری دید، مگس پران، کاهش دید |
| ادم ماکولا دیابتی | تورم مرکز شبکیه و کاهش دید مرکزی | تاری دید، مشکل در مطالعه و تشخیص چهره |
| آب مروارید | کدر شدن عدسی چشم در سنین پایین تر | دید مه آلود، حساسیت به نور، کاهش دید شب |
| گلوکوم (آب سیاه) | افزایش فشار چشم و آسیب عصب بینایی | درد چشم، دید تونلی، هاله اطراف نور |
| تغییرات انکساری | تاری دید موقت ناشی از نوسان قند خون | تغییر شماره عینک، تاری دید متغیر |
| فلج اعصاب حرکتی چشم | درگیری اعصاب کنترل کننده حرکات چشم | دوبینی، افتادگی پلک، محدودیت حرکت چشم |
رتینوپاتی دیابتی چیست و چه مراحلی دارد؟
رتینوپاتی دیابتی (Diabetic Retinopathy) شایعترین و مهمترین عارضه چشمی دیابت است و هر دو چشم را درگیر میکند. این بیماری دو مرحله اصلی دارد:
- مرحله اولیه (غیرتکثیری یا NPDR):
در این مرحله رگهای خونی شبکیه ضعیف و متورم میشوند و کیسههای کوچکی روی دیوارهشان ایجاد میشود که ممکن است نشت کنند. این نشت میتواند باعث تورم بخش مرکزی شبکیه به نام ماکولا شود. حالتی که «ادم ماکولا» نام دارد و شایعترین علت کاهش بینایی در بیماران مبتلا به رتینوپاتی است. تقریبا نیمی از افراد مبتلا به رتینوپاتی دیابتی در نهایت دچار ادم ماکولا میشوند. - مرحله پیشرفته (تکثیری یا PDR):
در این مرحله، شبکیه برای جبران کمبود خونرسانی، رگهای خونی جدید و غیرطبیعی میسازد. این رگها شکننده هستند و میتوانند وارد بخش ژلهمانند وسط چشم (زجاجیه) شوند، خونریزی کنند یا حتی باعث جدا شدن شبکیه از دیواره چشم شوند. در این حالت خطر کاهش شدید یا کامل بینایی وجود دارد.
نکته مهم اینجاست که سرعت پیشرفت بیماری در هر فرد متفاوت است و میتواند از حالت خفیف با کیسههای ریز خونی (میکروآنوریسم) تا انسداد گسترده رگها پیش برود.
دیابت و آب مروارید (کاتاراکت)
آب مروارید یعنی کدر شدن عدسی طبیعی چشم. همه با افزایش سن دچار کمی کدری عدسی میشوند، اما افراد دیابتی معمولا زودتر و سریعتر به آب مروارید مبتلا میشوند. یکی از دلایل این است که قند خون بالا باعث تجمع رسوباتی در عدسی میشود و آن را کدر میکند. عدسی برای مدیریت گلوکز اضافی، آن را به موادی به نام سوربیتول تبدیل میکند که در سلولهای عدسی جمع شده و شفافیت آن را از بین میبرد.
عوامل خطر دیگر شامل فشار خون بالا، چاقی، قرارگیری طولانیمدت در معرض نور آفتاب و سیگار کشیدن است. تنها راه درمان قطعی آب مروارید، جراحی است، اما در مراحل اولیه، نور بیشتر در منزل و عینک ضدخیرگی میتواند کمککننده باشد. خوشبختانه اکثر بیماران بعد از جراحی، بینایی بهتری پیدا میکنند. هرچند در بیماران دیابتی، خطر ادم ماکولا بعد از جراحی کمی بیشتر است و نیاز به پیگیری دقیقتر دارد.
دیابت و گلوکوم (آب سیاه)
گلوکوم از بیماریهای چشمی است که به عصب بینایی آسیب میزند، معمولا به دلیل افزایش فشار داخل چشم. افراد دیابتی دو برابر بیشتر از سایرین در معرض خطر ابتلا به شایعترین نوع آن، یعنی گلوکوم زاویه باز، هستند.
نوع خطرناکتری هم وجود دارد به نام گلوکوم نئوواسکولار که معمولا همراه با رتینوپاتی دیابتی پیشرفته رخ میدهد. در این حالت، رگهای خونی غیرطبیعی روی عنبیه (بخش رنگی چشم) رشد میکنند و مسیر خروج مایع از چشم را مسدود میکنند. این وضعیت میتواند بهسرعت پیشرفت کند و اگر درمان نشود، آسیب شدیدی به همراه دارد. متاسفانه بسیاری از انواع گلوکوم علامتی ندارند و کاهش بینایی خیلی آهسته اتفاق میافتد، به همین دلیل تشخیص زودهنگام در معاینات منظم اهمیت زیادی دارد.
عوارض دیابت چیست؟ (در سنین مختلف)
علائم تاثیر دیابت بر بینایی
گاهی نخستین نشانه آسیب چشمی، تنها یک تاری دید خفیف است که بسیاری از افراد آن را نادیده می گیرند. در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر باید هرچه سریع تر توسط چشم پزشک معاینه شوید:
- تاری ناگهانی یا تدریجی دید
- دوبینی
- مشاهده جرقه های نور
- مگس پران جدید یا افزایش ناگهانی آن
- دیدن لکه های سیاه
- کاهش دید رنگ ها
- دشواری در مطالعه
- از دست رفتن بخشی از میدان دید
علائم دیابت در مردان و زنان (در تکتک نقاط بدن)
عکس چشم دیابتی
تصاویر زیر چشم دیابتی را نشان میدهد.
چه کسانی بیشتر در معرض آسیب بینایی ناشی از دیابت هستند؟
همه افراد مبتلا به دیابت در معرض خطر قرار دارند، اما احتمال بروز عوارض در شرایط زیر بیشتر است:
- ابتلای طولانی مدت به دیابت
- کنترل نامناسب قند خون
- فشار خون بالا
- کلسترول بالا
- بیماری کلیوی
- بارداری در زنان مبتلا به دیابت
- سیگار کشیدن
چگونه می توان از کاهش بینایی در دیابت پیشگیری کرد؟
اگرچه همه عوارض قابل پیشگیری نیستند، اما رعایت چند اصل می تواند خطر آسیب شدید چشم را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. مهم ترین اقدامات عبارت اند از:
- کنترل مناسب قند خون
- کنترل فشار خون
- کنترل چربی خون
- ترک سیگار
- فعالیت بدنی منظم
- مصرف داروها طبق تجویز پزشک
- انجام معاینات منظم چشم حتی در صورت نداشتن علامت
درمان عوارض چشمی ناشی از دیابت
نوع درمان به شدت آسیب بستگی دارد و باید توسط چشم پزشک تعیین شود. روش های درمان ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- کنترل دقیق تر قند خون و عوامل خطر
- تزریق داروهای ضد VEGF داخل چشم برای برخی بیماران مبتلا به ادم ماکولا یا رتینوپاتی
- لیزر درمانی شبکیه در موارد منتخب
- جراحی ویترکتومی در خونریزی های شدید یا جداشدگی شبکیه
- جراحی آب مروارید در صورت کدر شدن قابل توجه عدسی
هدف درمان، حفظ بینایی و جلوگیری از پیشرفت آسیب است. در بسیاری از موارد، هرچه بیماری زودتر تشخیص داده شود، احتمال حفظ دید بیشتر خواهد بود.
درمان تاری دید در دیابت
درمان تاری دید در دیابت به علت ایجاد آن بستگی دارد و نخستین قدم، تشخیص دقیق توسط چشم پزشک است. گاهی تاری دید به دلیل نوسانات قند خون ایجاد می شود و با رسیدن قند خون به محدوده هدف، شکل عدسی چشم به تدریج به حالت طبیعی باز می گردد و بینایی بهبود پیدا می کند. اما اگر علت تاری دید، رتینوپاتی دیابتی، ادم ماکولا دیابتی یا سایر عوارض چشمی باشد، درمان باید متناسب با نوع و شدت بیماری انجام شود.
روش های درمان ممکن است شامل کنترل دقیق قند خون، فشار خون و چربی خون، تزریق داروهای ضد فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (Anti-VEGF) داخل چشم برای برخی بیماران مبتلا به ادم ماکولا یا رتینوپاتی، لیزر درمانی شبکیه و در موارد پیشرفته جراحی ویترکتومی باشد.
همچنین اگر آب مروارید عامل اصلی کاهش بینایی باشد، جراحی آب مروارید می تواند به بهبود دید کمک کند. از آنجا که تاری دید همیشه ناشی از تغییرات موقت قند خون نیست، مراجعه به چشم پزشک در صورت ادامه علائم یا بروز ناگهانی کاهش بینایی اهمیت زیادی دارد. تشخیص و درمان زودهنگام می تواند از پیشرفت آسیب و کاهش دائمی بینایی جلوگیری کند.
مشاوره روانشناسی
گفتگوی محرمانه با روانشناسان مجرب.
درمان سوزش چشم دیابتی
سوزش چشم در افراد مبتلا به دیابت همیشه به معنای آسیب شبکیه نیست و می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. یکی از شایع ترین علل، خشکی چشم است که در اثر کاهش تولید اشک یا اختلال در عملکرد اعصاب سطح چشم ایجاد می شود. علاوه بر این، نوسانات قند خون و برخی بیماری های چشمی مرتبط با دیابت نیز ممکن است باعث احساس سوزش، خارش یا ناراحتی چشم شوند. به همین دلیل، درمان باید پس از مشخص شدن علت اصلی انجام شود.
اگر خشکی چشم عامل سوزش باشد، پزشک ممکن است استفاده از قطره های اشک مصنوعی، ژل های روان کننده یا سایر روش های درمانی را توصیه کند. کنترل مناسب قند خون نیز نقش مهمی در کاهش علائم و حفظ سلامت سطح چشم دارد. در صورتی که سوزش چشم همراه با درد شدید، قرمزی قابل توجه، ترشح، کاهش بینایی یا حساسیت زیاد به نور باشد، باید هرچه سریع تر توسط چشم پزشک بررسی شود. زیرا این علائم می توانند نشان دهنده مشکلات جدی تری باشند که نیاز به درمان اختصاصی دارند. خوددرمانی یا استفاده از قطره های چشمی بدون تجویز پزشک توصیه نمی شود، زیرا ممکن است در برخی شرایط باعث تأخیر در تشخیص بیماری اصلی شود.
بهترین دستگاههای تست قند خون + قیمت بروز
نتیجهگیری
تاثیر دیابت بر بینایی موضوعی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت، اما خبر امیدوارکننده این است که بیشتر موارد کوری ناشی از دیابت قابل پیشگیری هستند. رتینوپاتی دیابتی، ادم ماکولا، آب مروارید زودرس و گلوکوم همگی ریشه در همان قند خون بالایی دارند که میتوان آن را کنترل کرد. اگر دیابت دارید، مهمترین کاری که همین امروز میتوانید انجام دهید، تنظیم قند و فشار خون و رزرو یک نوبت معاینه چشم است، حتی اگر بیناییتان کاملا خوب به نظر برسد.
منابع:
گفتگو پیرامون این موضوع (0)